عباس قديانى

801

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

مهد عليا مادر ناصر الدين شاه پس از رسيدن وليعهد به تهران و جلوس بر تخت ، ناصر الدين شاه فرمان صدارت عظماى اميركبير را صادر كرد . اميركبير كه صدراعظمى مدير ، مدبر و قاطع بود ، دست مهد عليا را از مداخله در امور سياسى كوتاه نمود . همين امر موجب كينه و دشمنى مهد عليا با اميركبير گرديد . مهد عليا با همدستى ميرزا آقا خان نورى و تنى چند از درباريان معزول عليه امير كبير نزد شاه سعايت و توطئه‌چينى مىكردند كه در نهايت منجر به عزل و سپس قتل وى گرديد ( 1268 ق . ) . پس از اميركبير ، به سفارش و خواهش مهد عليا ميرزا آقا خان نورى به صدارت رسيد . در دوران صدارت وى مهد عليا همانند گذشته در امور سياسى مداخله مىكرد و تا پايان عمر نفوذ و قدرتش در دستگاه دولت و دربار كم و بيش ادامه داشت . وزارت مهد عليا را اعتضاد السلطنه فرزند فتحعلى شاه عهده‌دار بود . مهدى بازرگان : - بازرگان مهدى خان استرآبادى فرزند محمد نصير استرآبادى ، منشى نادر شاه افشار است . در سفرهاى جنگى اين پادشاه همراه او بوده و تاريخ حيات و جنگهاى او را به نام جهانگشاى نادرى به رشتهء تحرير درآورده كه وقايع را تا سال 1160 هجرى كه سال مرگ نادر است شرح مىدهد . اما تأليف ديگر او موسوم به درهء نادره است كه انشاى آن نمونهء تكلف و عبارت‌پردازى است و با اينكه از حيث مضمون رساله‌اى تاريخى محسوب مىگردد ، ولى پيداست كه مقصود مؤلف بيشتر به كار بردن سجع و لغت‌پردازى بوده است . وى قبل از 1100 هجرى متولد شده و در اوايل سلطنت شاه سلطان حسين ، منشى حاكم استرآباد بود . مهر يكى از بغان يا خداوندگاران آريايى يا هندوايرانى پيش از روزگار زرتشت كه پس از ظهور زرتشت يكى از ايزدان يا فرشتگان آيين مزديسنا گرديد . مهرداد اول از پادشاهان پارتى كه در تشكيلات شاهنشاهى پارت نقش كوروش را ايفا كرد . وى 37 سال سلطنت نمود ( 174 الى 136 ق . م . ) و دولت پارت را نهايت قدرت بخشيد ، و مرو را از باختريان بگرفت و ايالت ماد را از دست امراى نيم مستقل آن مستخلص ساخت